Sociale cohesie wordt zichtbaar in gemeenschappelijke waarden, in actieve maatschappelijke en culturele participatie, in het onderling vertrouwen en in maatschappelijke instituties. Een samenleving zonder sociale cohesie leidt tot uitsluiting van individuen en groepen.

Drie educatieve benaderingen blijken in onderzoeken - weliswaar in verschillende vormen - met andere accenten en in andere termen steeds weer gebruikt te worden in musea:

De vakwetenschappelijke of vakspecialistische benadering, met de oudste wortels, is er op gericht een toelichting op de collectie te verschaffen.

• Gaat bij zijn educatief werk steeds uit van de collectie en de kwaliteit van de voorwerpen (kunstwerken, (natuur)historische objecten, technische voorwerpen en artefacten)
• Naast het onderwerp en de historische context van het kunstwerk wordt bijvoorbeeld tevens aandacht besteed aan kleur, vormgeving en perspectief

Deze benadering is gericht op het overbrengen van thema’s of principes uit het verzamelgebied van het museum.

• Thematische tentoonstellingen die herkenbaar zijn voor specifieke doelgroepen en delen van de collectie worden daarbij benut.


• De collectie speelt niet per se een ondergeschikte rol.


• Kunstwerken uit de verzameling worden als historische bron gebruikt om het verhaal te kunnen vertellen.
• De keuze van de onderwerpen, de inrichting en de vormgeving en de beteksting (lengte, plaatsing en inhoud) worden bepaald door hun mogelijke educatieve bijdrage.

Musea die werken vanuit de sociaal-emancipatorische visie kiezen voor onderwerpen met een maatschappelijk engagement en verzetten zich tegen de -vaak als vanzelfsprekend geziene- noodzaak hogere cultuur te spreiden.

• Er wordt gekozen voor een breder cultuurbegrip.
• De presentaties en de inhoudelijke thema’s die deze musea kiezen sluiten meestal ook niet aan bij een bestaand verzamelgebied; de tentoonstelling is zelfs vaak aanleiding om bepaalde kunstwerken of objecten aan te schaffen.
• In thematische tentoonstellingen stelt men maatschappelijke situaties aan de kaak waarin het gebrek aan sociale vaardigheid en mondigheid van mensen tot uiting komt.