Met integrale veiligheidszorg bedoelen we een binnen alle geledingen van de organisatie gedragen verantwoordelijkheid voor veiligheid, beveiliging, risicobeheersing, integriteit, calamiteitenbeheersing en hulpverlening.

Veiligheidsbeleid moet gebaseerd zijn op de expliciet geformuleerde verantwoordelijkheid van het bestuur van de instelling en vereist een inspanningsverplichting om te komen tot een zo veilig mogelijke omgeving voor mens, collectie, kennis en gebouw. Deze verantwoordelijkheid kan worden vastgelegd in een intentieverklaring van het bestuur en kan worden opgenomen in het calamiteitenplan of een veiligheidszorgplan.

• het voorkomen van incidenten (pro-actief en preventief), zoals bijvoorbeeld de bouw van een veilige trap, bouwkundige brandvertragende maatregelen of alarmeringsinstallaties bij brand en inbraak;


• het zo veel mogelijk voorbereid zijn op incidenten en rampen (preparatie), door het opstellen van een calamiteitenplan of het oefenen van een ontruiming en bedrijfshulpverlening;


• de bestrijding van incidenten (repressie), bijvoorbeeld door brandblussers, EHBO en tenslotte


• het nemen van herstellende maatregelen zoals de inrichting van een unit, kar of kist voor collectiehulpverlening.

Aan de basis van een calamiteitenplan (ook wel veiligheidszorgplan genoemd) staat een beschrijving van gevaren en een analyse van de risico’s die de instelling bedreigen. Die risicoanalyse gaat niet alleen over bezoekers en medewerkers, maar ook over de collectie en het gebouw. Het Instituut Collectie Nederland (ICN) heeft een model ontwikkeld waarmee erfgoedinstellingen de bedreigingen en gevaren kunnen benoemen en waarderen.

risico-inventarisatie en - evaluatie
De werkplek en de werkomstandigheden van de medewerkers, betaald of vrijwillig, moeten eveneens aan bepaalde voorwaarden voldoen. Om na te gaan welke risico’s de medewerkers of de instelling lopen is een risico-inventarisatie en - evaluatie (RI&E) noodzakelijk. Deze RI&E kan voor organisaties op diverse maatschappelijke terreinen gedownload worden op www.rie.nl. Musea en andere, openbare en voor publiek toegankelijke organisaties, kunnen onder andere gebruik maken van de RI&E die is ontwikkeld voor de recreatiebranche. De RI&E verwacht van de organisatie dat een risico niet alleen benoemd wordt, maar ook dat er maatregelen getroffen worden om het risico te beperken. Het eventueel voortbestaan van het zogenaamde restrisico is vervolgens een bewuste keus van de instelling.

verzekeren is niet genoeg
Nog te vaak denkt men dat met het afsluiten van verzekeringen tegen bijvoorbeeld aansprakelijkheid, diefstal, beschadiging of ongevallen de instelling beter beschermd is tegen risico’s. Dat is niet zo. Een verzekering vergoedt de schade, nadat het incident al heeft plaatsgevonden, en voorkomt daarmee in het gunstigste geval financiële schade door aansprakelijkheid. Als dat door nalatigheid van de verzekerde is veroorzaakt, dan kan het zelfs zijn dat de instelling zich niet heeft gehouden aan de polisvoorwaarden.

Terug naar boven

Een calamiteitenplan kan pas worden opgesteld na de risicoanalyse. Bij de opstelling van het calamiteitenplan kan gebruik gemaakt worden van een kort format of van de uitgebreidere handleiding, beide ontwikkeld door het ICN, die suggesties doen voor de inhoud van een dergelijk plan.

Het is noodzakelijk om het calamiteitenplan onder de aandacht te brengen van alle medewerkers. Houd ook het plan up-to-date, met aangepaste instructies en telefoonlijsten. Bespreek het plan met de hulpdiensten (brandweer, politie, geneeskundige hulp) en stem het af op de gemeentelijke calamiteitenplannen.

Terug naar boven

• Hulpmiddelen en richtlijnen, onder andere over Bedrijfshulpverlening (BHV), ontruimingsplan, brandveiligheid en noodmaterialen zijn te vinden op de servicepagina over veiligheidszorg op www.cultureelerfgoednh.nl/veiligheidszorg.



• Museumpeil 28 is geheel gewijd aan veiligheidszorg.



• Belangrijke sites:
  
  • www.kvce.nl
  
  
  • www.icn.nl
  
  
  • www.nifv.nl
  
  
• Zie ook collectiehulpverlening

Terug naar boven